Koncepcja i cele kształcenia na kierunku leśnictwo wynikają bezpośrednio z przyjętej do 2020 r. strategii Uczelni i celów strategicznych, a także z prowadzonej w SGGW polityki w zakresie jakości kształcenia. Według przyjętej strategii rozwoju wyodrębnia się pięć obszarów strategicznych: doskonalić kształcenie, doskonalić badania naukowe, współpraca i umiędzynarodowienie, rozwijać transfer wiedzy do gospodarki, finanse i administracja. Są one determinantami w zakresie opracowanej koncepcji kształcenia wyrażonej w programie studiów na kierunku leśnictwo, obejmującym wiedzę z obszaru nauk rolniczych w dyscyplinie leśnictwo. Kierunek leśnictwo realizowany w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na poziomie I spełnia wymogi kierunku inżynierskiego. Ogólnoakademicki profil kierunku leśnictwo, obejmujący zajęcia służące zdobywaniu przez studenta wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, wpisuje się w zakres badań naukowych prowadzonych w SGGW w Warszawie.
Misją kształcenia na kierunku leśnictwo jest: i) tworzenie szkoły naukowej z zakresu nauk o lesie, środowisku, ochronie przyrody i różnorodności biologicznej, roli lasów w przestrzeni obszarów wiejskich i relacjach zachodzących pomiędzy człowiekiem a przestrzenią i lasem, opartych na paradygmacie zrównoważonego rozwoju; ii) tworzenie i przekazywanie nowej wiedzy z zakresu trwałego i wielofunkcyjnego leśnictwa, środowiska, ochrony przyrody i gospodarki przestrzennej oraz poszukiwanie nowych metod stosowania i przekazu tej wiedzy; iii) kształcenia studentów do prowadzenia całego zakresu działań związanych z ochroną przyrody, gospodarką leśną, dokonywania odpowiednich wyborów gospodarczych i społecznych; iv) tworzenie właściwej atmosfery dla różnorodności działań i opinii, niezależności poglądów i dążenia do doskonałości oraz poczucia współodpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Dążenie do realizacji powyższych celów sprawia, że stale rozwijane są zdolności badawcze kierunku leśnictwo i poszukiwane są nowe pola działań, przy współpracy ze zidentyfikowanymi interesariuszami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Opracowane nowe programy badawcze i edukacyjne, wzbogacają treści i sposoby przekazywania wiedzy, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań globalnych, regionalnych i krajowych, dotyczących zarządzania zasobami naturalnymi, hodowli, użytkowania i ochrony lasów oraz przestrzeni niezurbanizowanej, w tym zwłaszcza przestrzeni leśnej. Studia na poziomie pierwszym przygotowują jednocześnie studentów do prowadzenia badań naukowych. Aktywność studentów w tym zakresie jest realizowana w trakcie zajęć seminaryjnych, które przygotowują do napisania pracy dyplomowej inżynierskiej oraz w trakcie realizacji badań niezbędnych do pracy dyplomowej (praktyka dyplomowa) pod kierunkiem promotorów. Studenci są zachęcani do brania udziału w badaniach naukowych prowadzonych przez promotorów. Na szczególną uwagę zasługuje naukowa działalność Studenckiego Koła Naukowego Leśników (SKNL), w ramach którego każdy student ma możliwość realizacji badań naukowych, udziału w przeglądach dorobku, konferencjach naukowych oraz pisania prac w czasopismach naukowych. Prace dyplomowe, zgodnie z regulaminem studiów w SGGW, mogą być realizowane także w formie publikacji naukowych – artykułów, rozdziałów w monografiach recenzowanych lub całych monografii.
Na kierunek leśnictwo rekrutuje się możliwie najlepszych kandydatów na studia, zapewnia studentom nowoczesne programy nauczania, dba o wysoki poziom studiów oraz rozwija zdolności decyzyjne studentów dla zapewnienia absolwentom możliwości zajmowania stanowisk kierowniczych w zakresie nie tylko szeroko rozumianego leśnictwa, ale i ochrony środowiska oraz ochrony przyrody w lasach, na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym. Osoby ubiegające się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia na kierunku leśnictwo powinny wykazywać zainteresowania przyrodniczo-techniczne, znajdujące swój wyraz w dobrych wynikach maturalnych z takich przedmiotów jak: matematyka i biologia. Przedmioty te stanowią podstawę do kwalifikacji na studia pierwszego stopnia. Przedmioty te traktowane są równorzędnie. Pozostałe szczegóły dotyczące zasad rekrutacji na kierunek leśnictwo podawane są co roku w uchwałach Senatu i rozporządzeniach JM Rektora SGGW w Warszawie. Absolwenci studiów pierwszego stopnia mają możliwość i są przygotowani do kontynuacji nauki przede wszystkim na studiach II stopnia na kierunku leśnictwo lub na kierunkach pokrewnych.
Proces kształtowania oferty edukacyjnej realizowany jest w bliskich związkach z głównymi pracodawcami funkcjonującymi na rynku pracy w zakresie leśnictwa. Wyrażane jest to przede wszystkim na istniejącej od szeregu lat płaszczyźnie współpracy, na której pracodawcy artykułują swoje oczekiwania w stosunku do wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych ich potencjalnych pracowników. Przyjęty na kierunku leśnictwo model kształcenia określa zarówno możliwość bieżącego zaspokajania oczekiwań pracodawców, jak i konieczne kierunki zmian gwarantujące ich utrzymanie i rozwój w przyszłości. Przykładem takich działań jest z jednej strony tworzenie profili stanowiskowych dla pracowników na różnych poziomach zarządzania, z drugiej zaś działania mające na celu określenie wymagań programowych oraz poprawa i unowocześnienie praktycznej strony nauczania, szczególnie poprzez zastosowanie innowacyjnych metod i narzędzi edukacyjnych. Aktywności w tym zakresie są w wielu wypadkach realizowane przy współpracy z partnerami zagranicznymi (np. sieci współpracy Euroliga, IUFRO, EFI, ConDDEFFS, itp.). Przyjęte rozwiązania przynoszą wymierne rezultaty. Dowodem na to jest m.in. wysoka ocena studiów w zakresie leśnictwa, wyrażana przez studentów i absolwentów w ankietach prowadzonych na różnych etapach kształcenia oraz zapisy strategii największego pracodawcy – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe na lata 2014–2030, które za jeden z filarów gwarancji osiągnięcia swoich celów zakładają współpracę z renomowanymi leśnymi uczelniami wyższymi w zakresie programów i sposobów kształcenia, praktyk i staży zawodowych oraz promowania najlepszych absolwentów.
Plany studiów i programy nauczania dla kierunku leśnictwo zbudowane zostały z uwzględnieniem uniwersalnych charakterystyk pierwszego stopnia określonych w ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji oraz charakterystyk drugiego stopnia efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomie 6 PRK typowych dla kwalifikacji uzyskiwanych w ramach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, poddane konsultacji z przedstawicielami pracowników i studentów – członkami Komisji Dydaktycznej. Szczegółowe opisy planów studiów i programów nauczania stanowią załącznik do niniejszego opracowania. Struktura programów studiów uwzględnia również odpowiednie proporcje pomiędzy treściami kształcenia w zakresie przedmiotów podstawowych i kierunkowych. Zajęcia na kierunku leśnictwo prowadzone są w formie wykładów, ćwiczeń, ćwiczeń terenowych, seminariów, przy znacznym udziale pracy własnej studentów, głównie w postaci projektów. Udział zajęć fakultatywnych, wyrażony punktami ECTS, w stosunku do sumarycznych punktów ECTS dla kierunku, stanowi ponad 30%.
Proces dydaktyczny realizowany na kierunku leśnictwo wymusza stosowanie różnych metod dydaktycznych powiązanych z celem, treścią i specyfiką poszczególnych przedmiotów. Ich zasadniczym celem jest przekazanie wiedzy, wypracowanie wśród studentów nawyku samodzielnego myślenia oraz umiejętności pracy zespołowej i rozwiązywania postawionych zadań i problemów, szczególnie w sytuacji dynamicznie zachodzących zmian gospodarczych i przyrodniczych. Niektóre przedmioty, głównie te prowadzone w systemie zajęć audytoryjnych bazują na tradycyjnych metodach dydaktycznych. Jednak zdecydowana większość przedmiotów, w tym przede wszystkim kierunkowe i do wyboru, w trakcie realizacji wykorzystują metody dydaktyczne promujące i wspomagające proces aktywnego uczenia się i stawiające na aktywność poznawczą studenta. Studia pierwszego stopnia na kierunku leśnictwo są prowadzone bez podziału na specjalności. Istnieje jednak możliwość wybory jednej z ośmiu specjalizacji, wymienionych w programie studiów.
Przedmioty do wyboru
W trakcie studiów (od 5 semestru) studenci mają możliwość wyboru jednej z ośmiu specjalizacji, wymienionych w programie studiów, dopasowanych do ich osobistych zainteresowań. Uruchamiane są tylko te specjalizacje, na które zapisała się odpowiednia liczba studentów. Decyzję w tym zakresie podejmuje Prodziekan. Program kształcenia umożliwia studentowi wybór modułów/przedmiotów kształcenia w wymiarze 65 punktów ECTS co stanowi ponad 30% ogólnej liczby punktów ECTS. Liczba ta istotnie wzrasta jeżeli student skorzysta z umiędzynarodowienia studiów, np. w formie programu Erasmus. Studenci są zachęcani do korzystania z takiej szansy. Optymalnym okresem umiędzynarodowienia studiów są semestry 5, 6 i 7 o znacznej liczbie zajęć do wyboru. Bardziej ryzykowne jest wybranie semestrów 2-4. Ryzyko wynika z możliwości korekt ustalonych uprzednio protokołów uzgodnień realizowanych na wyjeździe przedmiotów, które z przyczyn niezależnych od studenta nie zostają uruchomione na uczelni przyjmującej.
Studenci dokonują wyboru spośród przedmiotów podstawowych (np. jeden z języków obcych, przedmioty humanistyczne, dopasowane do aktualnych potrzeb zmieniającego się świata), oraz przedmiotów fakultatywnych. Listy przedmiotów fakultatywnych na semestrach 5-7, mają charakter listy otwartej. Ich zakres podlega cyklicznym zmianom w zależności od potrzeb i zainteresowań studentów, rozwoju nauki i odpowiedzi na zapotrzebowanie interesariuszy zewnętrznych. Wyborowi studentów podlega również ścieżka realizacji pracy dyplomowej: specjalizacje i związane z nimi przedmioty specjalizacyjne oraz seminaria, praktyka dyplomowa i wieńcząca całość studiów praca dyplomowa.
Łączna liczba punktów ECTS, którą student uzyskuje na zajęciach wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich wynosi 131, co stanowi 60,5%. W zakres tych zajęć zostały również wliczone godziny zarezerwowane na indywidualne konsultacje pomiędzy prowadzącymi a studentami w ramach godzin konsultacji pracowników.
Zasady i forma realizacji praktyki zawodowej
Zgodnie z przedstawionym programem studiów, studenci są zobowiązani to odbycia 180 godzin praktyki zawodowej po 6 semestrze nauki. W czasie jej odbywania student zobowiązany jest zapoznać się z podstawowymi problemami administracyjnymi i produkcyjnymi w wybranym nadleśnictwie lub parku narodowym. Zakres praktyki obejmuje zarówno technologię prac leśnych, jak i praktyczne ich wykonywanie, ze wskazaniem na prace przewidziane w zakresie obowiązków Służby Leśnej. Typowe prace fizyczne, takie jak np.: ręczne lub mechaniczne czyszczenia, pielenie szkółek, itp., trwające dłużej niż jeden dzień, mogą odbywać się wyłącznie za zgodą studenta.
Szczegółowe zasady, sposób i tryb realizacji modułów związanych z odbyciem praktyk zawodowych określa regulamin praktyk, który zostanie wprowadzony przez właściwą radę programową.
Praktyka powinna przebiegać zgodnie z ramowym programem, którego zakres wykonania uzależniony jest od aktualnych możliwości terenowych, organizacyjnych i technologicznych wybranej jednostki. Ramowy program praktyki obejmuje:
- Prace administracyjne: organizacja wewnętrzna jednostki (organizacja biura i jednostek terenowych), zakres obowiązków i organizacja pracy na poszczególnych stanowiskach, planowanie w jednostce gospodarczej (tryb planowania, części planu finansowo–gospodarczego), dokumentacja i jej obieg w zakresie ewidencji stanu środków gospodarczych, zaopatrzenia, produkcji (wynagrodzenia, zużycia materiałów, itp.), zbytu (drewna i innych produktów leśnych);
- Prace terenowe: produkcja materiału sadzeniowego, sposoby mechanicznego przygotowania gleby, pielęgnowanie upraw, pielęgnowanie drzewostanów (czyszczenia i trzebieże), technologie stosowane przy pozyskaniu, zrywce i wywozie drewna, pozyskanie ubocznych produktów leśnych, ocena stanu sanitarnego lasu oraz metody zwalczania gradacji owadów i chorób drzew leśnych, przeciwpożarowa ochrona lasu, szkodnictwo leśne, budowa i konserwacja dróg leśnych, turystyczne zagospodarowanie lasu, ochrona zasobów leśnych.
Podstawą do zaliczenia praktyki jest wypełniony przez studenta dziennik praktyk, poświadczony i zaopiniowany przez nadleśnictwo lub park narodowy. W czasie trwania praktyki opiekun praktyk wraz z dziekanem sprawdzają w ramach kontroli (w losowo wybranych jednostkach) przebieg realizacji praktyki i jej zgodność z celem i ustalonym programem. Zaliczenia modułu związanego z odbyciem praktyki zawodowej dokonuje prodziekan lub opiekun praktyk upoważniony pisemnie przez dziekana.
Absolwent studiów pierwszego stopnia kierunku leśnictwo posiada wiedzę zapewniającą możliwość realizacji wielostronnych funkcji lasu wynikających zarówno z założeń gospodarki leśnej jak i potrzeb ochrony przyrody i środowiska. Posiada umiejętności i kompetencje dotyczące projektowania, urządzania, organizowania i zarządzania gospodarstwem leśnym. Umie organizować produkcję szkółkarską, hodowlę oraz ochronę lasu. Zdobyta wiedza pozwala absolwentowi na podjęcie niezbędnych działań przyczyniających się do ochrony lasu przed zagrożeniami biotycznymi, abiotycznymi i antropogenicznymi. Czyni to zgodnie z zasadami ochrony środowiska i prawami przyrody. Absolwent jest przygotowany do: sporządzania i realizacji planów gospodarczych, ochronnych i finansowych; projektowania i realizacji inżynieryjnego zagospodarowania lasu oraz prowadzenia nadzoru inżynierskiego nad wykonawstwem prac leśnych. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy. Posiada także umiejętność posługiwania się językiem specjalistycznym z zakresu leśnictwa. Absolwent może podjąć studia drugiego stopnia.
